Seplenienie międzyzębowe
Jedną z najczęściej spotykanych przeze mnie wad wymowy jest seplenienie międzyzębowe.
Polega ono na nieprawidłowym wymawianiu głosek s, z, c, dz (a czasami też sz, rz, cz, dż). Głoski te artykułowane być powinny z językiem za zębami, którego czubek dotyka do wewnętrznej powierzchni dolnych siekaczy.
Głoski s, z, c, dz pojawiają się w rozwoju mowy koło 4 roku życia. Wcześniej mogą być zastępowane przez głoski miękkie ś, ź, ć, dź (wymowa: śośna, ćukielek etc)
Czy moje dziecko sepleni międzyzębowo?
Aby to ocenić pobawcie się z dzieckiem w baloniki, z których uchodzi powietrze, albo w węże. W zabawie obserwuj buzię dziecka. Czy w trakcie przedłużonej wymowy „Pssssssst” lub „ssssss” widzisz, jak czubek języka wysuwa się między zęby? Jeśli tak, to należy przedsięwziąć kroki by temu zaradzić.
Co zrobić?
Potrzebna jest oczywiście konsultacja z logopedą. Specjalista oceni, jak funkcjonuje aparat artykulacyjny dziecka, jakie ćwiczenia są mu potrzebne. Da też zalecenia do pracy w domu, gdyż tak jak w przypadku każdej wady wymowy ważne jest systematyczne i częste prowadzenie ćwiczeń. Nie wymaga to ani dużych przygotowań, ani dużego wysiłku i co najważniejsze może być wspaniałym elementem wspólnej zabawy.
Uśmiechnięte węże i inne pomysły, zalecenia, porady.
Oto kilka porad, jak pomóc dziecku:
powinno się unikać ćwiczeń, w których wysuwamy język z buzi (co nie znaczy, że nie można ich w ogóle robić. Należy zwrócić uwagę, by nie stosować ich zbyt często, w końcu walczymy z tym, by język znajdował się za zębami).
- robimy dzióbek z warg taki jak ptaszki
- przesyłamy buziaki
- przesuwamy wargi ściągnięte w dzióbek raz w lewo, raz w prawo jak królik, albo jak ktoś niezadowolony
- robimy na przemian dzióbek ptaszka i szeroki uśmiech żaby (wargi zamknięte)
- językiem jak szczotką zmiatamy na podłodze naszego domu – buzi (język przesuwa się po wewnętrznej stronie dolnych zębów), możemy też posprzątać pajęczyny na suficie (wewnętrzna strona zębów górnych)
- malujemy sufit (przesuwamy język po podniebieniu)
- nadymamy policzki jak baloniki i palcami przekłuwamy je
- przenosimy powietrze z jednego policzka do drugiego
Codziennie wybierzcie sobie dwa trzy ćwiczenia i poćwiczcie razem np. rano i wieczorem przy myciu zębów w łazience. Wymyślcie do tego jakąś śmieszną historyjkę, nasz język może być w niej czym tylko sobie wymarzycie: rycerzem, zwierzątkiem, samochodem na przejażdżce, teletubisiem, wojownikiem Ninja, ufoludkiem etc.
zabawy fonacyjne
Czas zmierzyć się z prawidłową wymową s, z, c, i dz! Zabawy fonacyjne mają na celu utrwalanie prawidłowej artykulacji tych głosek. W czasie codziennej zabawy wplatamy jak najwięcej elementów, w których naśladujemy coś co syczy i bzyczy. Głoski s i z są wspaniałe do ćwiczenia, bo łatwo je przedłużać. Wymyślamy temat zabawy z dzieckiem i prezentujemy mu poprawną wymowę s (z zsuniętymi zębami, językiem za zębami i szeroko uśmiechniętą buzią), to może być syczenie uśmiechniętych węży, bzyczenie pszczół (które mogą się gonić i łapać malucha, zabawa jest wtedy o wiele lepsza), ale przykładów na to co można naśladować jest całe mnóstwo:
- bawimy się w balonik: rozkładamy szeroko ręce, wyciągamy się do góry, po czym z balonika zaczyna uciekać powietrze, wraz z dźwiękiem (psssss) zwijamy się w kulkę
- skradamy się np. do taty czytającego gazetę i uciszamy się Psssst!
- udajemy, że zakładamy różne ubrania, zasuwamy wymyślone suwaki „Bzzzt”
- bawimy się w roboty które porozumiewają się w dziwnym języku np. bzzz bzzz bip bip, przy zabawie poruszamy się jak roboty, „kanciastymi” ruchami
- kubuś Puchatek skrada się do miodu, pszczoły łapią go głośno bzycząc Bzzzz!
- głoski c i dz są lepsze w dalszej terapii, gdyż język już musi mieć nawyk układania się za ząbkami. Możemy się wtedy bawić w zegary (cyk cyk cyk), cykady (c c c), jadące rowery z dzwonkami (dzyń dzyń) itd.
Pamiętajmy, że zabawy te mają utrwalać prawidłową artykulację, jeśli dziecko syczy z językiem między zębami pokażmy jeszcze raz prawidłową formę, nie wytwarzając przy tej okazji napięcia (nie krzyczmy, nie mówmy dziecku, że robi źle, pokażmy jeszcze raz, jeśli nie jest w stanie powtórzyć po nas pobawmy się w lustro – naśladowanie swoich min). Za to każdą udaną artykulację nagradzamy pochwałą, brawami, okrzykiem radości, przytuleniem etc.
To jak mówimy jest w dużym stopniu zautomatyzowane i jest bardzo silnym nawykiem. Jedynie przez wiele powtarzalnych ćwiczeń jesteśmy w stanie zniwelować nieprawidłowe nawyki wymowy naszego dziecka. Zajęcia z logopedą nigdy nie mają wystarczającej częstotliwości, skoro najlepiej by było, żeby poćwiczyć tę wymowę 2-3 razy dziennie. Warto poświęcić trochę cennego czasu, aby ułatwić dziecku szybsze opanowanie głosek s, z, c, dz. Aby nie stało się to nudnym obowiązkiem przeobraźmy to w wesołą zabawę. W Twoich rękach jest sukces twojego dziecka! Jednocześnie ta współpraca z logopedą umożliwi na szybsze postępy w terapii, utrwalanie występowania głosek s, z, c i dz w sylabach i wyrazach. A następnie w mowie swobodnej, a to już jest koniec problemu i pełen sukces!
Małgorzata Nosarzewska
Logopeda, Pedagog Specjalny
pełen profil autora
słowa kluczowe:
wady wymowy, seplenienie
czytaj komentarze
